ترجمه تکست‌بوک زنان و زایمان، کتاب اسپیروف

در طول تاریخ، در بسیاری از جوامع، بلوغ همواره زمانی برای جشن و شادمانی بوده است. تغییرات همراه با بلوغ، نویدبخش گذار از دوران کودکی به بزرگسالی و تکامل باروری هستند. بلوغ، فرایند تکامل شناختی، روانی‌اجتماعی و بیولوژیک است. اگرچه رشد و تکامل صفات ثانویه جنسی بارزترین تظاهرات شروع بلوغ به شمار می‌روند، اما تغییرات ترکیب بدن و تکامل شناختی نیز اهمیتی کمتر از آن‌ها ندارند. بلوغ حتی در صورت سیر طبیعی نیز می‌تواند برای بسیاری از نوجوانان دوران گذار دشواری باشد و در مواردی که شروع آن زودرس یا دیررس باشد، چالش‌های به‌مراتب بزرگ‌تری ایجاد می‌کند. روند اخیر به‌سوی بلوغ در سنین پایین‌تر و برخی از پیامدهای آن، به‌ویژه شروع زودتر فعالیت جنسی و معضل بارداری در سنین نوجوانی، درک فیزیولوژی بلوغ طبیعی را بیش از پیش ضروری ساخته است.

این فصل ابتدا به اندوکرینولوژی و فیزیولوژی بلوغ طبیعی می‌پردازد تا زمینه‌ای برای مباحث بعدی پیرامون پاتوفیزیولوژی، تشخیص و مدیریت اختلالات رشد و تکامل بلوغ فراهم آورد.

اندوکرینولوژی بلوغ طبیعی

هیپوتالاموس، هیپوفیز قدامی و گنادهای جنین، نوزاد، شیرخوار و کودک پیش از بلوغ، همگی قادرند هورمون‌ها را در غلظت‌های دوران بزرگسالی ترشح کنند. کلید درک اندوکرینولوژی بلوغ، در گام نخست، شناخت مکانیسم‌های حاکم بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد است.

آنتوژنی محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد

«مولد پالس هیپوتالاموس»، اصطلاحی که Ernst Knobil برای توصیف ماهیت ریتمیک و ضربان‌دار ترشح هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH) به کار برد، از حدود ۱٬۵۰۰ تا ۲٬۰۰۰ سلول نوروسکرتوری اختصاصی در هسته آرکوئیت تشکیل شده است که در هیپوتالاموس مدیال بازال قرار دارد. نورون‌های GnRH مستقر در این ناحیه، «خودریتمی» خودبه‌خودی دارند و در ترشح ضربان‌دار GnRH به‌عنوان یک نوسان‌ساز عمل می‌کنند. در پاسخ به پیام ضربان‌دار GnRH، گنادوتروپ‌های هیپوفیز که دارای گیرنده‌های غشای پلاسمایی GnRH هستند، هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینیزان (LH) را نیز به شیوه ضربان‌دار ترشح می‌کنند. به نوبه خود، پیام دوره‌ای گنادوتروپین‌ها، بلوغ عناصر ژرمینال گنادها را تحریک کرده و به ترشح ضربان‌دار استروئیدهای جنسی تبدیل می‌شود. در نهایت، الگوی ترشح گنادوتروپین‌ها و استروئیدهای گنادی در طول دوران جنینی، شیرخواری، کودکی، نوجوانی و بزرگسالی، عمدتا بازتابی از تغییرات فعالیت مولد پالس هیپوتالاموس است.

دوران جنینی و شیرخواری

محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد حتی پیش از تولد نیز عملکردی می‌شود. نورون‌های سنتزکننده GnRH از پلاکود بویایی منشأ می‌گیرند و در فاصله هفته‌های ۶ تا ۹ بارداری به هیپوتالاموس مهاجرت می‌کنند. تا هفته ۱۰، هیپوتالاموس حاوی مقادیر قابل‌توجهی GnRH است. تکامل سیستم وریدی پورتال هیپوتالاموس-هیپوفیز بین هفته‌های ۹ تا ۱۰ بارداری آغاز می‌شود و تا هفته‌های ۱۹ تا ۲۰ کامل می‌گردد. در نتیجه، اندکی پس از آن غلظت FSH و LH در هیپوفیز جنین به شکلی چشمگیر افزایش می‌یابد. هیپوفیز تا هفته ۱۲، ترشح FSH و LH به گردش خون جنین را آغاز می‌کند. سطح گنادوتروپین‌های سرم جنین به‌طور فزاینده‌ای بالا می‌رود، بین هفته‌های ۲۰ تا ۲۴ به اوج می‌رسد و سپس در طول ۱۰ هفته پایانی بارداری به‌طور پیوسته کاهش می‌یابد؛ این امر احتمالا به دلیل پیدایش حساسیت نسبت به اثرات فیدبک منفی غلظت‌های بالای استروژن و پروژسترون جفتی در گردش خون رخ می‌دهد.